فعالیت حرفهای خبرنگاران در ایران ممکن است به دریافت مجوز از سازمانی وابسته شود که صلاحیت مدیران آن با استعلام از وزارت اطلاعات، دادستانی و نیروی انتظامی تایید میشود. این یکی از مهمترین مفاد پیشنویس تشکیل «سازمان نظام خبرنگاری» است که در مرکز پژوهشهای مجلس تهیه شده و انتقاد حقوقدانان و فعالان رسانهای را برانگیخته است.
بر اساس تبصره دوم ماده ۳۸ پیشنویس، اشتغال به خبرنگاری منوط به دریافت پروانه خبرنگاری خواهد بود. به این ترتیب، در صورت تصویب طرح، فعالیت حرفهای افراد بدون دریافت مجوز از سازمان جدید با محدودیت قانونی روبهرو میشود.
اما مسئله فقط دریافت پروانه نیست. پرسش مهمتر این است که چه کسانی قرار است درباره صلاحیت خبرنگاران و اداره سازمانی که مدعی حمایت از آنهاست، تصمیم بگیرند.
در نخستین مرحله تشکیل سازمان نیز اختیار شناسایی خبرنگاران و تایید صلاحیت داوطلبان انتخابات، تا زمان تشکیل هیئت صدور کارت خبرنگاری، طبق ماده ۵۲ در دست وزارت ارشاد خواهد بود.
این نظارت به انتخاب مدیران محدود نمیماند. در ماده ۲۹ پیشبینی شده که چهار نفر از هفت عضو هیات رسیدگی به تخلفات حرفهای، مقامهای حکومتی یا افراد منصوب نهادهای رسمی باشند. در هیئت تجدیدنظر نیز اکثریت با نمایندگان ساختار حکومتی خواهد بود.
به این ترتیب، سازمانی که قرار است از حقوق خبرنگاران دفاع کند، هم درباره ورود آنها به حرفه تصمیم میگیرد و هم در ساختاری با حضور پررنگ نمایندگان حکومت، به تخلفات حرفهای آنان رسیدگی میکند.
«کامبیز نوروزی»، حقوقدان، در یادداشتی در روزنامه شرق به همین تناقض پرداخته است. به نوشته او، این طرح با تغییراتی محدود، ادامه پیشنویسهایی است که در سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۶ با مخالفت روزنامهنگاران و حقوقدانان متوقف شدند.
نگرانی از سرنوشت این سازمان تنها به نوروزی محدود نیست. روزنامه اعتماد نیز در گزارشی دیدگاه فعالان رسانهای در این رابطه را منتشر کرده است.
«بهروز بهزادی»، مدیر مسئول اعتماد، تاکید کرده که روزنامهنگاران و تشکلهای صنفی باید در تدوین چنین طرحی مشارکت داشته باشند. او سانسور، خودسانسوری و فشارهای بیرونی را از مشکلات اصلی رسانههای ایران دانسته است.
«جلال خوشچهره»، روزنامهنگار پیشکسوت، نیز هشدار داده که سازمان پیشنهادی ممکن است به جای حمایت صنفی، به ابزاری برای نظارت بر فعالیت رسانهها تبدیل شود.
تدوینکنندگان پیشنویس، حمایت حقوقی، بیمهای و معیشتی از خبرنگاران را از اهداف تشکیل سازمان معرفی کردهاند. با این حال، بخش مهمی از سازوکار پیشنهادی به صدور مجوز، تایید صلاحیت و رسیدگی به تخلفات اختصاص دارد.
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
با ایرانوایر همکاری کنید ویدیوها و مطالب خود را برای ما بفرستید