سه نظامی عربستان سعودی در فرودگاه ملک سلمان ریاض از جلوی جنگندههای اف۱۵ عبور میکنند/AP
وقتی صحبت از حملات حوثیها علیه عربستان سعودی میشود باید این نکته را در نظر گرفت که مزیت اصلی این پادشاهی تواناییاش در تابآوری و ادامه دادن است.
پادشاهی سعودی منابع، زنجیرههای تأمین جهانی، تابآوری و توان نظامی لازم را برای حفاظت از سرزمین خود، تحمل ضربههای مقطعی و ادامهٔ رویارویی طولانی دارد. هدف این کشور آن است که این پایداری را به فشاری مستمر تبدیل کند و نشان دهد که حوثیها با حملات پراکنده، هر قدر هم پرسروصدا باشند، نمیتوانند ارادهٔ عربستان را فرسوده کنند.
برخی از شش ماه سخن گفتهاند، اما پایداری عربستان میتواند بسیار بیش از این دوام بیاورد. حوثیها باید بدانند با کشوری مواجهاند که میتواند از خود دفاع کند، خسارتها را ترمیم کند و تا هر زمان که امنیتش اقتضا کند، همچنان به آنها فشار آورد.
حوثیها در داخل یمن نیروی نظامی قدرتمندیاند؛ تجربهٔ میدانی و انسجام سازمانی دارند و میتوانند از اختلافهای مخالفانشان بهره ببرند. آنها همچنین میدانند چگونه زیر فشار مداوم، تسلیحات پیشرفته را به کار گیرند، نگهداری کنند و با شرایط تطبیق دهند. سرزمینهایی را که به دست آوردهاند نمیتوان صرفاً با کمکهای خارجی توضیح داد.
با این حال، حمایت جمهوری اسلامی ایران در ابعاد و پیچیدگی تهدیدی که حوثیها بیرون از یمن ایجاد میکنند نقشی محوری دارد. هیأت کارشناسان سازمان ملل متحد، ارسال تسلیحات، تأمین مالی، آموزش و کمکهای فنی ایران، گروههای مسلح عراقی و حزبالله به حوثیها را مستند کرده است. اگرچه حوثیها تسلیحاتی را از ارتش یمن به غنیمت گرفتهاند و توان مونتاژ آنها را در داخل کشور دارند، زرادخانهٔ پیشرفتهٔ آنها تا حد زیادی به سامانهها، قطعات و تخصص ایران متکی است. خبرگزاری رویترز نیز گزارش داده است که مشاوران سپاه پاسداران به هدایت پیشروی آنها در امتداد سواحل یمن در دریای سرخ یمن کمک کردهاند.
بنابراین، عربستان سعودی با نیروی محلی باتجربهای مواجه است که از حمایت یک قدرت بزرگ منطقهای برخوردار است. توان حوثیها در وارد کردن خسارت زودتر به چشم میآید تا پشتوانهٔ عمیقتر قدرت عربستان.
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
با این همه، حفاظت از سرزمین همچنان اولویت نخست پادشاهی سعودی است. هیچ سامانهٔ پدافند هوایی نمیتواند رهگیری کامل و صددرصدی را در سراسر قلمرو وسیع عربستان سعودی تضمین کند. برخی موشکها و پهپادها از سامانههای دفاعی عبور خواهند کرد، اما بازیابی آشکار شرایط عادی و تداوم فعالیتهای اقتصادی میتواند از تأثیر روانی این حملات بکاهد.
عربستان سعودی پیشتر تواناییاش برای بازیابی و بازگشت به شرایط عادی را نشان داده است. پس از حملات سال ۲۰۱۹ به تأسیسات بقیق، شرکت آرامکو ظرف ۱۱ روز تولید کلی نفت را به سطح پیشین بازگرداند، در حالی که عملیات تعمیر همچنان ادامه داشت. خط لولهٔ شرق به غرب، یک روز پس از حملهٔ ماه مهٔ ۲۰۱۹ دوباره انتقال نفت را آغاز کرد و پس از حملات سپتامبر ۲۰۲۶ نیز طی چند روز مجدداً به بهرهبرداری رسید. این بازیابیها ارزش عملی تخصص مهندسی عربستان، ظرفیت تعمیر و بازسازی، زنجیرههای تأمین و ترتیبات عملیاتی جایگزین را نشان میدهند.
دسترسی همزمان به خلیج فارس و دریای سرخ، فضای بیشتری برای سازگاری و تغییر مسیر در اختیار ریاض قرار میدهد. آرامکو با تغییر شرایط، مسیرهای حملونقل محمولههای نفتی خود را تغییر داده است. در همین حال، افزایش قیمت نفت، کاهش درآمد ناشی از افت حجم صادرات و افزایش هزینههای حملونقل را تا حدی جبران کرده است. هیچ یک از این دو مسیر از حمله مصون نیست، اما برخورداری از مسیرهای جایگزین اهمیت دارد.
این بازیابی در آمار صادرات نیز به چشم میآید. بر اساس دادههایی که رویترز گزارش کرده است، صادرات نفت خام عربستان در سپتامبر نزدیک به ۲۱ درصد افزایش یافت و به روزانه ۵.۴ میلیون بشکه رسید که بالاترین رقم از فوریه به این سو بود. در اکتبر، واردات نفت هند از عربستان به حدود ۷۹۰ هزار بشکه در روز رسید که بالاترین رقم در هشت ماه گذشته بود. پادشاهی سعودی نشان داده است که میتواند در بحبوحهٔ اختلالهای پیاپی جریان نفت را حفظ کند و حجم صادراتش را به سطح پیشین برگرداند.
هزینههای اقتصادی همچنان واقعی و چشمگیرند. درگیری طولانی بر روند تنوعبخشی اقتصادی، سرمایهگذاری مستقیم خارجی و گردشگری تأثیر منفی میگذارد. ممکن است سرمایهگذاران تعهداتشان را به تعویق بیندازند، گردشگران از سفر منصرف شوند و پروژهها با تأخیر مواجه شوند. جنگ ناگزیر رونق اقتصادی دوران صلح را مختل میکند، حتی برای کشوری با منابع و امکانات عربستان سعودی.
مزیت پادشاهی سعودی توان آن در تحمل این هزینهها، ترمیم خسارتها و جلوگیری از دائمی شدن اختلالها است. هدف دستیابی به امنیتی پایدار است که سرمایهگذاری، گردشگری و تحول اقتصادی بتوانند در سایهٔ آن دوباره شتاب بگیرند. عربستان سعودی میتواند دورهای از اختلال را تحمل کند، اما توسعهٔ آیندهٔ این کشور به امنیتی نیاز دارد که تهدیدهای حوثیها نتوانند بارها و بارها آن را بر هم بزنند.
عربستان سعودی همچنین میتواند هزینههای نظامی قابلتوجهی به حوثیها تحمیل کند. نیروی هوایی این کشور قادر است بمباران را در مقیاسی ادامه دهد که بسیار فراتر از موشکها و پهپادهای حوثیها است که گاه به گاه از سد پدافند میگذرند. روز چهارشنبه، ائتلاف به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد که ۶۰ هدف نظامی را در چهار استان یمن منهدم کرده است، از جمله تونلهای نگهداری موشکها و کارگاههای ساخت پهپاد.
دو روز بعد، این ائتلاف از انهدام شش کارگاه نظامی و خنثیسازی یک مرکز مهم تدارکاتی حوثیها در صنعا خبر داد. ائتلاف همچنین اعلام کرد تأسیساتی را در بندر حدیده هدف قرار داده است که برای قاچاق و انتقال تسلیحات و موشکهای بالستیک به کار میرفت و عملیات علیه مواضع نظامی و توان موشکی حوثیها در صنعا، صعده و تعز ادامه دارد. این حملات چنان که گزارششده، نشان میدهد ریاض تا چه اندازه میتواند بر سامانههای پشتیبان حملات حوثیها فشار وارد کند.
وارد آمدن آسیبهای پیاپی به انبارهای نظامی، تأسیسات تعمیر و نگهداری، مراکز تدارکات و زیرساختهای پشتیبانی، حوثیها را ناچار میکند منابعشان را صرف تعمیر، جابهجایی و جایگزینی تجهیزات کنند. مهارت فنیشان به آنها کمک میکند خود را با شرایط تطبیق دهند، اما این کار مستلزم وجود تجهیزات، نیروی انسانی و زمان است. فشار مستمر میتواند بهتدریج آزادی عمل آنها را محدود کند.
عربستان سعودی برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده میتواند به ذخایر مالی چشمگیر و تأمینکنندگان بینالمللی تکیه کند. در مقابل، حوثیها به زنجیرهٔ تأمینی بسیار آسیبپذیر وابستهاند، ازجمله قایقهای کوچکی که محمولههای محدودی از تسلیحات و قطعات را حمل میکنند. نفوذ موفقیتآمیز و مقطعی یک موشک، بار انباشتهٔ تعمیر و بازسازی توان نظامی حوثیها را از میان نمیبرد.
قدرت هوایی وقتی اهمیت بیشتری پیدا میکند که با عملیات رهگیری و ممانعت از انتقال تسلیحات ترکیب شود. تجهیزاتی که امروز منهدم میشوند در آینده با دشوار ی بیشتری جایگزین میشوند. تلاشهایی که هماکنون با کمک متحدان برای اجرای تحریم تسلیحاتی و مختل کردن محمولههای تسلیحاتی، شبکههای تأمین و خرید، منابع مالی و کمکهای فنی در جریان است، بهتدریج هزینهٔ ادامهٔ رویارویی را برای حوثیها افزایش خواهد داد.
در سراسر این کارزار، راه دیپلماسی همچنان باز است. پایداری عربستان سعودی میتواند چشمانداز تعهدات متقابلی را تقویت کند که به حملات به خاک این کشور و کشتیهای تجاری پایان دهد، ترتیبات امنیتی معتبری ایجاد کنند و به نیازهای فوری اقتصادی یمن پاسخ دهد. بازسازی میتواند منافع ملموسی به همراه داشته باشد. تهدید شهرهای عربستان سعودی نباید به ابزاری پذیرفته برای گرفتن پرداختهای بیپایان یا تحمیل آیندهٔ سیاسی یمن تبدیل شود.
عربستان سعودی منابع لازم برای ادامهٔ این تلاشها و سازگار شدن با تحولات آن را دارد. حوثیها بر این شرطبندی کردهاند که پادشاهی سعودی زودتر خسته شود. اما عربستان پایداری لازم را دارد تا حوثیها این شرط را ببازند و وزن نظامیاش میتواند پافشاری بر این مسیر را برای حوثیها پرهزینهتر کند.