با آغاز فصل سرما در ایران، خاموشیهای برنامهریزیشده برق بار دیگر به خانهها و کسبوکارها بازگشته است. شرکت توانیر اعلام کرده است که از امروز، یکشنبه اول آذر، به دلیل محدودیت در تامین سوخت نیروگاهها، قطع برنامهریزیشده برق در بخشهای خانگی و تجاری از سر گرفته میشود.
توانیر هدف از اعمال این محدودیتها را مدیریت منابع موجود و حفظ پایداری شبکه برق کشور اعلام کرده است.
محمد الهداد، ، مدیرعامل شرکت توانیر، با اشاره به کمبود سوخت نیروگاهها بهعنوان علت اجرای محدودیتهای تازه، گفته است که خاموشیها ممکن است به شکل «دو ساعت قطعی برق در دو روز یا حداکثر دو ساعت در هر روز» اعمال شود.
او در عین حال تاکید کرده است که زمان اجرای خاموشیها ثابت نیست و برنامه قطع برق با توجه به «شرایط شبکه و نحوه مدیریت محدودیتها» تغییر خواهد کرد.
تداوم خاموشیها علاوه بر اختلال در زندگی روزمره خانوارها، مشکلاتی برای کسبوکارها و واحدهای تولیدی نیز ایجاد میکند. قطع برق میتواند فعالیت مغازهها، کارگاهها و کارخانهها را مختل کند و در مواردی به توقف خطوط تولید، خسارت به مواد اولیه و تجهیزات و کاهش درآمد صاحبان مشاغل منجر شود.
بازگشت خاموشیها در حالی است که برنامه قطع برق که در ماههای گرم سال اجرا میشد، برای مدتی متوقف شده بود. عباس علیآبادی، وزیر نیرو، نیز در شهریورماه از بهبود وضعیت شبکه برق خبر داده و گفته بود: «زمستان سختی در پیش نخواهد بود و برنامهای برای قطع برق برنامهریزیشده وجود ندارد.»
با این حال، بازگشت محدودیتها در آغاز فصل سرما نشان میدهد که مشکلات تامین انرژی در ایران با پایان فصل گرما برطرف نشده است. در حالی که افزایش مصرف برق در تابستان عمدتا به استفاده از وسایل سرمایشی مربوط میشود، در زمستان افزایش مصرف گاز برای گرمایش، تامین سوخت نیروگاهها را با دشواری بیشتری روبهرو میکند.
دولت میگوید کمبود سوخت باعث شده که برق تولیدی نیروگاهها کفاف تقاضا را ندهد و میخواهد با خاموش کردن خانهها و مغازهها، چراغ کارخانهها را روشن نگه دارد.
گزیدهای از مهمترین خبرها، گزارشهای میدانی و گفتوگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز در ماههای اخیر بارها از مردم خواسته است برای مدیریت بحران انرژی، مصرف برق و گاز را کاهش دهند.
او با تاکید بر اهمیت مدیریت مصرف در شرایط جنگی، از مردم خواسته است دمای خانههای خود را چند درجه کاهش دهند و با پوشیدن لباس گرمتر، مصرف وسایل گرمایشی را کنترل کنند.
آقای پزشکیان همچنین با اشاره به میزان بالای مصرف انرژی در ایران گفته است که کشور «حدود سه برابر میانگین جهانی» انرژی مصرف میکند و تاکید کرده است که حتی بدون وقوع جنگ نیز، ادامه روند کنونی مصرف میتواند مشکلات جدی در تامین برق و گاز ایجاد کند.
به گفته رئیسجمهور ایران، این کشور در گذشته نیز در دوره اوج مصرف با «ناترازی روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب گاز» مواجه بوده است.
صداوسیمای ایران نیز جمعه شب گزارشی را منتشر کرد که نشان میدهد، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور این کشور، در یک اتاق تاریک و بدون مرکز گرمی و در هوای سرد کار میکند.
ویدیو نشان میدهد بسیاری از چراغها خاموش است و مسعود پزشکیان در دفترش با کاپشن نشسته و دما از ۲۰ درجه کمتر است. پخش این ویدیو با واکنش هم همراه بوده است.
به گفته خبرنگاران در غیاب ابزارهای قیمتی، به نظر میرسد که دولت آقای پزشکیان میخواهد با چنین ویدیوهایی مردم را قانع به صرفهجویی کند. ولی منتقدان به تندی از دولت انتقاد کردهاند. روزنامه اصولگرای کیهان در پستی در صفحه تلگرامش نوشت که «این تصویر حتی از ضعیفترین ممالک آفریقا هم دیده نمیشود» و مسعود پزشکیان را متهم کرده است که «چوب حراج به عزت مردم ایران زده» است.
اما به گفته تحلیلگران واقعیت این است که کمبود حاملهای انرژی از جمله برق و گاز طبیعی حاصل سالها و دههها سرمایهگذاری ناکافی در تولید و شکست در مدیریت مصرف است و نتیجهاش این که نه تابستان برق هست و حالا دیگر نه زمستان.
در کنار مشکلات ساختاری صنعت انرژی، مقامهای جمهوری اسلامی حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای انرژی ایران را نیز از عوامل تشدیدکننده بحران کنونی میدانند. در جریان این حملات به تاسیسات منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در عسلویه، بخشهایی از زیرساختهای گاز آسیب دید و تعدادی از واحدها از مدار تولید خارج شدند.
به گفته مقامهای ایرانی، آسیب به این تاسیسات در کنار ناترازی پیشین انرژی، تامین سوخت نیروگاهها و تولید برق را دشوارتر کرده است واکنون با آغاز فصل سرما، کمبود سوخت نیروگاهها بار دیگر به اعمال محدودیت در تامین برق منجر شده است. این وضعیت بار دیگر مسئله ناترازی انرژی و توان دولت برای تامین پایدار برق و گاز در ماههای سرد سال را در کانون توجه قرار داده است.