عراقچی در گفتوگو با روزنامه «ایران»، با اشاره به حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد گفت که تهران در این زمینه دو خط قرمز دارد: نخست، انتقال ندادن این مواد به خارج از کشور و دوم، استفاده از ذخایر موجود متناسب با نیازهایی که ایران تعیین میکند.
او با این حال گفت پیشنهادها و فرمولهای مختلفی از سوی میانجیها برای حل اختلاف بر سر این ذخایر مطرح شده که برخی از آنها قابلیت بررسی دارند.
وزیر خارجه ایران تأکید کرد که موضوع ذخایر اورانیوم را نمیتوان بهصورت جداگانه از سایر اختلافات با آمریکا بررسی کرد و هرگونه تصمیمگیری درباره آن باید در چارچوب یک بسته جامع توافقی صورت بگیرد.
به گفته عراقچی، دستیابی به راهحلی منصفانه که هم منافع ملی ایران را تأمین کند و هم نیازهای این کشور را در نظر بگیرد، امکانپذیر است. با این حال، تصمیم نهایی درباره چنین توافقی باید مراحل تصمیمگیری در نهادهای ذیربط جمهوری اسلامی ایران را طی کند.
اورانیوم با غنای ۶۰ درصد از نظر فنی به سطح مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای، یعنی حدود ۹۰ درصد، نزدیک است. افزایش سطح غنیسازی از ۶۰ به ۹۰ درصد به معنای تکمیل همه مراحل ساخت سلاح هستهای نیست، اما از نظر فنی فاصله باقیمانده برای تولید مواد با غنای تسلیحاتی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
بر اساس آخرین برآورد آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ذخایر ایران پیش از حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵، تهران در آن زمان حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای حداکثر ۶۰ درصد در اختیار داشت.
با این حال، به دلیل محدودیت دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای آسیبدیده ایران پس از حملات، وضعیت فعلی، محل نگهداری و میزان دقیق این ذخایر بهطور مستقل قابل تأیید نیست. بنابراین رقم حدود ۴۰۰ کیلوگرم که در اظهارات اخیر عراقچی مطرح شده، نباید بهعنوان موجودی تأییدشده فعلی تلقی شود.
سرنوشت این ذخایر تنها برای واشنگتن و تهران اهمیت ندارد. فرانسه، آلمان و بریتانیا نیز از جمله طرفهای اروپایی هستند که در سالهای گذشته نقش محوری در مذاکرات هستهای ایران داشتهاند و نسبت به گسترش غنیسازی و محدود شدن نظارت بینالمللی بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران ابراز نگرانی کردهاند.
برای کشورهای اروپایی، دستیابی به توافقی که امکان راستیآزمایی فعالیتهای هستهای ایران را دوباره فراهم کند، از اهمیت ویژهای برخوردار است. از این منظر، صرف توافق سیاسی بر سر باقی ماندن یا انتقال ندادن ذخایر اورانیوم کافی نخواهد بود و چگونگی دسترسی بازرسان آژانس، تعیین وضعیت مواد هستهای و نظارت بر آنها نیز از مسائل اساسی هر توافق احتمالی خواهد بود.
این موضوع در حالی مطرح میشود که آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشتر درباره از دست رفتن امکان نظارت مستمر بر بخشی از مواد هستهای ایران هشدار داده بود.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره برنامه هستهای ایران هشدار داده بود که این نهاد همچنان قادر به راستیآزمایی وضعیت حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران نیست.
عراقچی در بخش دیگری از این گفتوگو اعلام کرد که یادداشت تفاهم اسلامآباد دیگر از نظر اجرایی اعتبار ندارد و به گفته او، پس از نقض یکی از بندهای مهم آن از سوی آمریکا، این تفاهم عملاً کنار گذاشته شده است.
او همچنین گفت پیشنهاد دو روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات همچنان روی میز قرار دارد. بر اساس این پیشنهاد، آمریکا باید در روز نخست تعهدات مورد نظر تهران را اجرا کند و ایران در روز دوم تنگه هرمز را بازگشایی کند و مذاکرات از سر گرفته شود.
وزیر خارجه ایران افزود که تهران هنوز پاسخی از واشنگتن به پیشنهاد خود دریافت نکرده و برای آغاز مذاکرات جدی، به اقدامات اعتمادساز آمریکا و اعلام صریح آمادگی این کشور برای توافق نیاز دارد.
به گفته عراقچی، ارتباطات میان دو کشور در حال حاضر از طریق میانجیهایی در قطر و پاکستان ادامه دارد.
گفته میشود مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با وجود نقش فعال میانجیها همچنان پیشرفتی نداشته است و تعیین سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران، اصلیترین مانع دستیابی به توافق است.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نیز پیشتر در گفتوگو با شبکه المیادین اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی تحت هیچ شرایطی با انتقال مواد هستهای غنیشده خود به خارج از کشور موافقت نخواهد کرد.
رضایی گفتخ بود: «حتی ذرهای از مواد هستهای غنیشده را از ایران خارج نخواهیم کرد و خودمان از آنها استفاده خواهیم کرد.»
اظهارات تازه وزیر خارجه ایران نشان میدهد که تهران، دستکم در موضعگیری علنی خود، حاضر به واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده نیست، اما احتمال توافق بر سر نحوه نگهداری، استفاده یا تعیین تکلیف آنها را رد نمیکند. اینکه این موضع تا چه اندازه با خواستههای آمریکا و الزامات نظارتی آژانس قابل جمع باشد، همچنان یکی از پرسشهای اصلی در مسیر دیپلماسی هستهای است.